Co to jest katastrofa ekologiczna i czy można jej zapobiec? Poznaj przykłady klęsk ekologicznych oraz ich skutki

Justyna Madan
Justyna Madan
Katastrofa ekologiczna to nieodwracalne zniszczenie dużego obszaru środowiska przyrodniczego. Historia zna wiele takich przypadków, które wydarzyły się również w Polsce.
Katastrofa ekologiczna to nieodwracalne zniszczenie dużego obszaru środowiska przyrodniczego. Historia zna wiele takich przypadków, które wydarzyły się również w Polsce. 123rf
Udostępnij:
Katastrofa ekologiczna, według definicji, to nieodwracalne zniszczenie dużego obszaru środowiska przyrodniczego. Jak podaje encyklopedia PWN, wpływa ona negatywnie, bezpośrednio lub pośrednio na zdrowie, a nawet życie ludzi. Znamy słownikowe pojęcie, jednak jak klęska ekologiczna wygląda w praktyce i czy właśnie jesteśmy świadkami takiego wydarzenia? Sprawdzamy jak zapobiegać i walczyć ze skutkami takich wydarzeń.

Spis treści

Definicja katastrofy ekologicznej. Te informacje warto znać

„W ekologii katastrofa ekologiczna, jest definiowana jako nieodwracalna zmiana struktury i funkcji ekosystemów bez możliwości wytworzenia się zespołów lub ogniw zastępczych (kompensacyjnych), z powodu zachwiania równowagi w tych ekosystemach” – taka jest definicja encyklopedii PWN.

Ponadto, tego typu katastrofa „prowadzi do nieodwracalnych jakościowych i ilościowych zmian w łańcuchach pokarmowych, wskutek czego następuje załamanie przynajmniej jednego z ogniw troficznych (producentów, konsumentów lub destruentów), bez których nie może istnieć ekosystem".

- W sytuacji, którą mamy w Odrze, ta definicja jest w 100% spełniona. Priorytetem w tej chwili jest ochrona ludności i usuwanie z rzeki martwych ryb, które – jeśli się je tam pozostawi – doprowadzą do dalszego pogorszenia stanu Odry i Zalewu Szczecińskiego, co może mieć również konsekwencje dla ludności (np. zanieczyszczenie ujęć wody pitnej) – mówi Katarzyna Czupryniak, specjalistka ds. Ochrony Ekosystemów Wodnych Fundacja WWF Polska.

Co jest przyczyną klęsk ekologicznych?

Katastrofy ekologiczne naturalne są powodowane przez:

  • powodzie,
  • susze,
  • cyklony,
  • trzęsienia ziemi,
  • wybuchy wulkanów,
  • tsunami,
  • trąby powietrzne,
  • lawiny,
  • osuwiska,
  • pożary lasów,
  • długotrwałe, silne mrozy,
  • występujący lokalnie rozwój pasożytów lub szkodników.

Katastrofy ekologiczne antropogeniczne są powodowane przez:

  • awarie, w wyniku których następuje emisja szkodliwych gazów i cieczy lub substancji radioaktywnych (np. w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej 1986),
  • długotrwałe emisje szkodliwych substancji,
  • zanieczyszczanie oceanów odpadami toksycznymi i radioaktywnymi oraz ropą naftową (np. w Zatoce Perskiej 1990),
  • wycinanie lasów na dużych obszarach; do nich zalicza się też katastrofy demograficzne.

Obecna sytuacja nazywana jest przez ekologów „fazą degeneracji ekosystemów”, która jest tak zaawansowana, że utrudniona może być regeneracja tych systemów, a to może grozić, m.in. różnymi schorzeniami, napromieniowaniem czy głodem. Po raz pierwszy w dziejach grozi człowiekowi katastrofa ekologiczna o globalnym charakterze.

Czy da się przeciwdziałać katastrofom ekologicznym?

Przede wszystkim niezbędna jest odpowiednia edukacja i informowanie o katastrofach nie tylko wtedy, kiedy mają już miejsce, ale na przykładzie tego, co wydarzyło się w przeszłości, przekazywanie wiedzy, jakie skutki mogą mieć tego typu wydarzenia.
Konieczne jest również odpowiednie przeszkolenie ludzi, jak powinni się zachowywać w przypadku ewentualnych zagrożeń.

Zapobieganie musi się rozpocząć od zmiany zachowań, przestrzegania norm prawnych, pilnowanie, aby produkcja, składowanie czy transport były przeprowadzane z zachowaniem bezpieczeństwa i aby były bezpieczne nie tylko dla zdrowia człowieka, ale również środowiska.

- Aby obecna odrzańska katastrofa nie stała się naszą codzienną normą, musimy pilnie walczyć z kryzysem klimatycznym, ograniczyć przemysłowy chów zwierząt i przywrócić dzikość, gdzie się tylko da! Ratujmy nasze rzeki – alarmuje Katarzyna Bilewska, szefowa zespołu komunikacji Greenpeace Polska.

Co w przypadku, kiedy dojdzie do klęski ekologicznej?

Jeśli katastrofy, mimo starań, nie da się uniknąć, należy przede wszystkim zrobić wszystko, aby np. skażenie nie rozprzestrzeniało się poza miejsce zdarzenia i jak najszybciej działać, aby zwalczać skutki.

Skutki katastrof ekologicznych zwalcza się m.in. poprzez usuwanie zanieczyszczeń z gleby i wody (np. za pomocą żywych mikroorganizmów), mechaniczne zbieranie oleju z powierzchni wody, dezaktywację substancji promieniotwórczych, wyparowywanie czy rozpuszczanie substancji.

- Walka z katastrofą ekologiczną nie jest prosta i nie da się jej z góry zdefiniować, bo każda sytuacja jest inna. Z różnymi zanieczyszczeniami walczy się w różny sposób, a także ich konsekwencje dla środowiska są bardzo zróżnicowane. Jeśli chodzi o Odrę, to na razie przyczyny katastrofy ekologicznej nie są znane, dlatego skupiamy się na ich poznaniu, co umożliwi zaplanowanie i podjęcie adekwatnych działań – tłumaczy Katarzyna Czupryniak.

Przykłady klęsk ekologicznych. Wśród nich Czarnobyl i powódź stulecia

Winnego katastrof ekologicznych nie trzeba szukać daleko. Jest nim człowiek. Skupiony na sobie, swoich potrzebach, zachciankach i swojej wygodzie. Takie zachowania prowadzą do zanieczyszczania środowiska, wypadków, zaburzeń w ekosystemie, a w następstwie do poważnych klęsk.

Oto przykłady katastrof ekologicznych, które wydarzyły się w przeszłości:

Awaria elektrowni w Czarnobylu (1986) – do awarii doszło w Ukrainie, jednak jej skutki odczuwalne były nawet w Polsce i innych krajach. Wybuch reaktora skaził tereny sąsiadujące z Ukrainą, doszło m.in. do napromieniowania ściółki leśnej w okolicach Białegostoku. Wiele osób zmarło, a Strefa Wykluczenia wokół Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej, nawet po tylu latach jest nadal napromieniowana.

Pożar lasu w nadleśnictwie Rudy Raciborskie (1992) – trwał od 26 do 30 sierpnia i strawił 9062 ha. To największy pożar, jaki miał miejsce w Polsce oraz Europie Środkowej po II wojnie światowej. Prawdopodobną przyczyną pożaru była iskra spod kół hamującego pociągu. Pożar udało się ugasić dopiero cztery dni później, a jego dogaszanie trwało do 12 września.

Powódź stulecia (1997) – nawiedziła południową i zachodnią Polskę, Czechy, wschodnie Niemcy (Łużyce), północno-zachodnią Słowację oraz wschodnią Austrię. Zginęło 114 osób, ewakuowano ponad 106 tys., zalaniu uległo 47 tys. budynków mieszkalnych i gospodarczych. Pod wodą znalazło się 465 tys. ha użytków rolnych w tym 300 tys. ha gruntów ornych i 147 tys. ha użytków zielonych. Uszkodzone zostały zakłady przemysłowe, 71 szpitali w miastach, 190 placówek służby zdrowia, 252 obiekty kulturalne, 300 obiektów zabytkowych, 937 szkół i przedszkoli, 33 placówki naukowe, ok. 300 obiektów sportowych, ok. 120 km sieci wodociągowej, 100 ujęć wody pitnej i ponad 200 studni kopanych.

Klęska na rzece Bóbr (2006) – podczas opróżniania zbiornika elektrowni wodnej w Bobrowicach doszło do zalania terenów piaskowych i uduszenia dużej ilości ryb. Ryby podusiły się w zbyt zamulonej wodzie, w której nie było tlenu. Ryby rozkładały się wśród pływających śmieci, a rzeka była martwa na odcinku kilku kilometrów.

Źródło: Encyklopedia PWN, Wikipedia, materiały prasowe

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

miejsce #1

DeWalt

DeWALT DCD777S2T

1 289,00 zł630,00 zł-51%
miejsce #2

Graphite

Graphite 59G680

719,55 zł399,00 zł-45%
miejsce #3

NAC

NAC Mieszadło elektryczne EM180VS-HA 1800 W

389,90 zł292,00 zł-25%
miejsce #4

Dedra

Dedra DED7970

89,00 zł74,60 zł-16%
miejsce #6

Festool

Festool PSC 420 EB-Basic CARVEX 576521

1 676,60 zł1 460,00 zł-13%
Materiały promocyjne partnera

Iran coraz dalej od Zachodu i coraz bliżej Rosji

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Więcej informacji na stronie głównej Strefa Agro
Dodaj ogłoszenie