Czym jest alkoholizm?
Alkoholizm to zaburzenie, którego najbardziej charakterystyczną cechę stanowi utrata kontroli nad ilością oraz częstotliwością spożywania alkoholu. Możemy spotkać się również z innymi nazwami problemu, takimi jak:
- choroba alkoholowa,
- nałóg alkoholowy,
- alkoholizm nałogowy,
- uzależnienie od alkoholu,
- zespół uzależnienia od alkoholu.
- zespół zależności alkoholowej (ZZA).
- toksykomania alkoholowa.
Według dostępnych statystyk WHO w 2016 roku w Polsce problem alkoholizmu dotyczy około 4,4 proc. osób w wieku powyżej 15 lat. Uzależnienie od etanolu wiąże się z występowaniem przymusu picia o charakterze psychicznych oraz fizjologicznym.
Jak pokazują dane Polskiej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych (PARPA) w 2019 r. spożycie alkoholu w naszym kraju osiągnęło rekordowy poziom i było najwyższe od czasu, gdy prowadzone są statystyki (czyli od 1993 roku).
To Cię zainteresuje: Zmarły Matthew Perry od lat walczył z alkoholizmem. Przez nałóg nie mógł stworzyć żadnej relacji miłosnej
Obecnie spożycie napojów alkoholowych jest jeszcze poważniejszym problemem, co ma związek z pandemią koronawirusa SARS-CoV-2. Wprawdzie według danych z badania NielsenIQ w 2020 r. wydaliśmy na alkohol tylko o 7 proc. więcej niż rok wcześniej (w sumie 39,2 mld złotych), ale uwzględniając fakt, że nie był on kupowany z dużą marżą w (nieczynnych przecież) lokalach gastronomicznych, konsumpcja trunków wyskokowych musiała wzrosnąć jeszcze bardziej.
Dowiedz się więcej na temat:
Według Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-10 Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) alkoholizm to zaburzenie o numerze F10 (tzw. zaburzenia związane z alkoholem). Picie może mieć w tym przypadku zarówno charakter ciągły, jak i cykliczny, kiedy alkoholik wpada w tzw. „ciągi alkoholowe”.
Czytaj także: Kobiety też mogą być uzależnione od seksu. Wstydzą się do tego przyznać nawet przed sobą
Osoba będąca alkoholikiem pozostaje nim przez całe życie – nie jest możliwe definitywne i nieodwracalne wyleczenie. Realne jest jednak stałe utrzymywanie abstynencji – mówi się wówczas o „niepijącym alkoholiku”. Choroba alkoholowa dotyczy każdego rodzaju alkoholu, zarówno wysoko, jak i niskoprocentowego.
Warto przeczytać:
Objawy uzależnienia od alkoholu
Uzależnienie od alkoholu to sytuacja, w której u danej osoby występują co najmniej 3 objawy z listy następujących symptomów:
- Odczuwanie głodu alkoholowego rozumianego jako natrętna, niedająca się kontrolować potrzeba sięgania po alkohol. Uzależnionemu towarzyszy stan rozdrażnienia, niepokoju i emocjonalnego napięcia.
- Postępujące zaniedbywanie przyjemności, zainteresowań i czynności alternatywnych względem spożywania alkoholu.
- Sięganie po alkohol z zamiarem przeciwdziałania oraz łagodzenia skutków alkoholowego zespołu abstynencyjnego, a także wewnętrzne poczucie, że sposób ten okazuje się skuteczny.
- Występowanie objawów abstynencyjnych, do których można zaliczyć dolegliwości takie jak bezsenność, lęk, wymioty, nadmierna potliwość, wysuszenie śluzówek, nudności, tachykardia, nadciśnienie tętnicze, drżenie mięśni, drażliwość, obniżony nastrój oraz biegunki.
- Picie alkoholu pomimo uświadamiania sobie potencjalnych skutków jego nadużywania.
- Zaburzona zdolność sprawowania kontroli nad swoim piciem – nieumiejętność rezygnacji z jego rozpoczęcia, opóźnianie zakończenia, a także przekraczanie ustalonego wcześniej przez siebie poziomu.
- Stosowanie zawężonych wzorców spożywania alkoholu do 1-2 sposobów.
- Wzrost tolerancji alkoholu przez organizm – identyczna dawka z czasem nie przynosi pożądanego efektu, w związku z czym zachodzi potrzeba zwiększania ilości spożywanego alkoholu.
Czy grozi ci alkoholizm? Dowiedz się, rozwiązując nasz!QUIZ.
Sprawdź także:
Jak rozwija się nałóg alkoholowy? Stadia alkoholizmu
Uzależnienie od alkoholu ma różne postaci i stadia rozwoju. Według klasyfikacji Światowej Organizacji Zdrowia rozróżnia się następujące jego fazy:
- Epizodyczne picie w nadmiernych ilościach – picie występuje w nieregularnych odstępach czasu, które trwają relatywnie krótko. Pomiędzy kolejnymi epizodami mogą występować dłuższe przerwy.
- Nawykowe picie nadmierne – w tym przypadku ma miejsce systematyczne nadużywanie alkoholu, lecz pijący nadal nie traci kontroli nad piciem.
- Nałóg alkoholowy – w tej fazie występuje stan fizjologicznego oraz psychicznego uzależnienia. Wzrasta początkowo tolerancja na alkohol i pojawiają się dolegliwości związane z alkoholowym zespołem abstynencyjnym. Uzależniona osoba traci kontrolę nad swoim piciem, a na późniejszym etapie rozwoju nałogu tolerancja alkoholu ulega zmniejszeniu. Pojawiają się powikłania psychotyczne, a uzależnienie pozostawia psychiczne, fizyczne oraz społeczne skutki. Alkoholizm ma w tym przypadku charakter przewlekły.
- Alkoholizm nieokreślony – do tej grupy są zaliczane pozostałe przypadki nadużywania alkoholu, m.in. związane z innymi zaburzeniami psychicznymi.
Czytaj także:
Koncepcję alkoholizmu jako choroby zaproponował po raz pierwszy amerykański lekarz Elvin Morton Jellinek. Wyodrębnił on 3 fazy powstawania i rozwijania się uzależnienia. Są to:
- Faza wstępna prealkoholowa – jej czas trwania jest szacowany na od kilku miesięcy do kilku lat. Osoba pijącą uświadamia sobie, że alkohol zapewnia przyjemne doznania, a zarazem łagodzi uciążliwe stany emocjonalne. W tej fazie ma miejsce wzrost tolerancji na alkohol.
- Faza ostrzegawcza – osoba nadużywająca alkoholu zaczyna zmagać się z problemem luk pamięciowych.
- Faza krytyczna – charakterystyczna dla tego etapu jest utrata kontroli nad swoim piciem.
- Faza przewlekła – towarzyszy jej obecność ciągów alkoholowych, które zwykle trwają przez wiele dni.
Wysłuchaj podcastu stronyZDROWIA
Dr Magdalena Flaga-Łuczkiewicz, lekarz specjalista psychiatra, Centrum Terapii Dialog mówi o chorobach psychicznych w naszym społeczeństwie oraz radzi, kiedy i gdzie szukać pomocy w przypadku uzależnienia u siebie lub kogoś bliskiego.
Metody leczenia alkoholizmu
Najważniejszą metodą leczenia alkoholizmu jest psychoterapia, która może mieć charakter indywidualny lub grupowy. Ośrodki leczenia alkoholizmu podejmują leczenia w ramach programów terapeutycznych. Są one najczęściej oparte na terapii behawioralno-poznawczej. Stosowane w jej ramach metody są uznawane za najskuteczniejsze i są w związku z tym rekomendowane przez Państwową Agencję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.
Psychoterapeuci uzależnień często stosują podejście integracyjne, uwzględniające jednoczesne wykorzystanie odkryć innych nurtów niż behawioralno-poznawczy, zwłaszcza związanych z psychologią humanistyczną.
Do najważniejszych celów psychoterapii zalicza się:
- uzyskanie trwałej abstynencji,
- ukształtowanie u osoby uzależnionej umiejętności, które pozwolą jej w zdrowy sposób rozwiązywać problemy społeczne i emocjonalne,
- poprawa stanu zdrowia fizycznego oraz psychicznego.
Aby psychoterapia mogła przynieść pożądane skutki, kluczowa jest wewnętrzna motywacja osoby uzależnionej do wprowadzenia zmian.
W trakcie terapii alkoholik przy pomocy psychoterapeuty uczy się rozpoznawać mechanizmy swojego picia oraz negatywne skutki, jakie ponosi w związku z nałogiem. Nabywa również umiejętności zdrowego radzenia sobie z emocjami i rozwiązywania problemów w inny sposób niż poprzez upijanie się. Kształtuje w sobie umiejętność rozpoznawania różnych uczuć oraz ich prawidłowego wyrażania. Pracuje nad niewłaściwymi schematami myślenia .
Czas realizowania programu terapeutycznego mieści się zwykle w przedziale od 18 do 24 miesięcy. Odwyk alkoholowy w ramach terapii stacjonarnej trwa najczęściej 6-8 tygodni, po czym osoba uzależniona trafia do zakładu ambulatoryjnego. Konieczne może być również leczenie w Oddziale Leczenia Alkoholowych Zespołów Abstynencyjnych. Czas leczenia w tego typu placówce trwa maksymalnie 10 dni. W procesie leczenia alkoholizmu niezbędne może okazać się odtruwanie organizmu. Aby złagodzić uciążliwe skutki odstawienia alkoholu podaje się wówczas witaminy, elektrolity oraz środki uspokajające.
Zobacz również:
Leki na alkoholizm. Jak niwelować objawy alkoholowego zespołu abstynencyjnego?
W leczeniu uzależnienia od etanolu obok psychoterapii stosuje się wspomagająco również farmakoterapię. Chociaż leki nie spowodują wyleczenia alkoholizmu, mogą niwelować uciążliwe objawy odstawienia alkoholu i wspomagać utrzymanie abstynencji.
Alkoholowy zespół abstynencyjny po nagłym odstawieniu alkoholu może wiązać się z występowaniem objawów takich jak:
- bóle głowy,
- bezsenność,
- drżenie powiek i języka,
- podwyższone ciśnienie tętnicze,
- halucynacje,
- nadaktywność psychoruchowa,
- tachykardia, czyli częstoskurcz serca,
- nudności,
- wymioty,
- zaburzenia świadomości,
- drżenie mięśniowe,
- uczucie lęku,
- rozszerzenie źrenic,
- napady padaczkowe (jako powikłanie zespołu odstawiennego).
Do leków stosowanych w terapii alkoholizmu należą zwłaszcza nalmefen, baklofen, naltrekson oraz akamprozat. Istnieje jeszcze tzw. wszywka alkoholowa zawierająca disulfiram (jej dawna nazwa to Esperal, a obecnie Anticol), która powoduje odczuwanie silnych i nieprzyjemnych objawów w przypadku napicia się alkoholu, nie jest to jednak metoda pozbawiona wad.
Zobacz też:
W Polsce istnieją przypadki, kiedy możliwe jest przymusowe leczenie alkoholizmu. Taka decyzja może być podjęta na skutek orzeczenia sądu, na podstawie opinii biegłego psychologa oraz psychiatry. Aby złożyć wniosek o przymusowe leczenie, osoba z rodziny alkoholika powinna w pierwszej kolejności udać się do gminnej komisji rozwiązywanie problemów alkoholowych. Najczęstszą przyczyną decyzji sądu o obowiązkowym leczeniu jest zagrożenie bezpieczeństwa dzieci oraz ryzyko ich demoralizacji, a także doprowadzania do rozkładu życia rodzinnego.
Na czym polega terapia Anonimowych Alkoholików (AA)?
Po zakończeniu stacjonarnego i ambulatoryjnego leczenia alkoholizmu zalecane jest uczestnictwo we wspólnocie samopomocowej Anonimowych Alkoholików (AA), a także w klubach abstynenta. Celem metody AA jest wspieranie chorej osoby w utrzymaniu trwałej abstynencji. Uczestnicy grupy uczestniczą w regularnych mityngach, podczas których dzielą się własnymi doświadczeniami w zmaganiu się z uzależnieniem.
Polecamy także:
ZOBACZ: Czym jest alkoreksja i dlaczego dotyka głównie młodych ludzi? Ekspert: Marta Jachym, dietetyk
Czy wiesz, ile kalorii ma piwo, a ile wino? Tyle dodatkowych...
![emisja bez ograniczeń wiekowych](https://s-nsk.ppstatic.pl/assets/nsk/v1.213.4/images/video_restrictions/0.webp)
Komary - co je wabi a co odstrasza?
Dołącz do nas na Facebooku!
Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!
Kontakt z redakcją
Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?