Polskie rolnictwo zmienia się i specjalizuje, ale użytkownicy gospodarstw starzeją się

OPRAC.:
Agata Wodzień-Nowak
Agata Wodzień-Nowak
Mimo mechanizacji, specjalizacji i robotyzacji, które obserwujemy w polskim rolnictwie, w tej działalności - jak każdej innej - potrzebni są ludzie i ich praca.
Mimo mechanizacji, specjalizacji i robotyzacji, które obserwujemy w polskim rolnictwie, w tej działalności - jak każdej innej - potrzebni są ludzie i ich praca. pixabay.com
Udostępnij:
W gospodarstwach rolnych nadal najczęściej pracuje rodzina, choć w mniejszy zakresie niż dekadę temu. Średni wiek użytkownika gospodarstwa indywidualnego ciągle rośnie i wynosi już blisko 51 lat. Jak zauważają rzeczoznawcy GUS, proces starzenia się użytkowników gospodarstw rolnych jest zauważalny w każdym z województw, najszybciej postępuje w województwie dolnośląskim. Im większe gospodarstwo pod względem areału, tym młodszy jest użytkownik.

Główny Urząd Statystyczny podzielił się kolejnymi danymi z Powszechnego Spisu Rolnego 2020. Specjaliści przyjrzeli się wstępnym wynikom dotyczącym pracujących i nakładów pracy w gospodarstwach rolnych w okresie 12 miesięcy. Okazuje się na przykład, że spadek nakładów pracy przy produkcji rolniczej w gospodarstwach rolnych (AWU – roczne jednostki pracy) w porównaniu do PSR 2010 wyniósł 25,4%.

Wyniki spisu przeprowadzonego w 2020 r. w porównaniu z wynikami PSR 2010 wskazują na zmniejszenie o ¼ liczby osób pracujących w ciągu roku w gospodarstwach rolnych przy produkcji rolniczej w przeliczeniu na pełnozatrudnionych.

W gospodarstwie rzadziej pracuje rodzina, więcej usług zewnętrznych

W porównaniu z sytuacją 10 lat wcześniej, w roku gospodarczym 2019/2020 gospodarstwa indywidualne w mniejszej skali korzystały z pracy rodzinnej siły roboczej, natomiast więcej gospodarstw korzystało z pracy pracowników spoza rodziny, w tym z usług zewnętrznych.

Trzeba zaznaczyć, że być może z uwagi na COVID-19 i problemy z zatrudnianiem pracowników, zanotowano mniej gospodarstw zatrudniających pracowników dorywczych, natomiast znacząco (ponad dwukrotnie) zwiększyła się liczba i odsetek gospodarstw korzystających chociaż w minimalnym wymiarze z pomocy sąsiedzkiej.

Kto pracuje w gospodarstwach rolnych

Wraz ze zmianami w gospodarstwach rolnych, nastąpiły także przesunięcia w zaangażowaniu w produkcję rolną różnych grup pracowników. Wyniki PSR 2020 r. wskazują, że liczba gospodarstw indywidualnych, w których pracowali użytkownicy wyniosła 1292,3 tys., w 859,5 tys. gospodarstw pracowała rodzina użytkownika, 187,2 tys. gospodarstw indywidualnych zatrudniało pracowników najemnych, głównie dorywczych/sezonowych.

332,9 tys. indywidualnych gospodarstw rolnych korzystało z usług rolniczych, a 437,3 tys. – z pomocy sąsiedzkiej, należy jednak tu zaznaczyć, że w obu tych ostatnich przypadkach była to praca raczej okazjonalna (wykonywana sporadycznie).

To też może Cię zainteresować

Według wyników PSR 2020, w trakcie 12 miesięcy poprzedzających 1 czerwca 2020 r. w indywidualnych gospodarstwach rolnych pracowało w różnym wymiarze czasu 2625,0 tys. osób stanowiących rodzinną siłę roboczą, w tym prawie połowę (49%) stanowili użytkownicy – 1292,3 tys. Byli oni wspierani przez 78,6 tys. stałych pracowników najemnych oraz pozostałe grupy pracowników angażowanych do pracy w gospodarstwie rolnym dorywczo w miarę potrzeb.

Zmiany, które miały miejsce w gospodarstwach indywidualnych spowodowały, że w porównaniu z sytuacją sprzed 10 lat, udział nakładów pracy rodzinnej nieco zmalał (o 4 p.proc., z 96,3% do 92,3%), a zwiększyły się w to miejsce udziały każdej z pozostałych grup pracujących: pracowników najemnych stałych i dorywczych, pracowników kontraktowych i pomocy sąsiedzkiej, chociaż ich łączne udziały w nakładach pracy stanowiły według PSR 2020 mniej niż 8%.

Średni wiek użytkownika gospodarstwa indywidualnego

GUS przypomina, że średni wiek pracującego użytkownika gospodarstwa rolnego już kilka lat temu przekroczył 50 lat, a wyniki PSR 2020 pokazały, że proces starzenia się tej grupy osób postępuje. W 2020 r. w stosunku do 2010 r. średni wiek użytkownika gospodarstwa rolnego zwiększył o prawie 3 lata.

  • 2010 - 47,9 lat
  • 2013 - 49,2 lat
  • 2016 - 50,5 lat
  • 2020 - 50,7 lat

Proces starzenia się użytkowników gospodarstw rolnych jest zauważalny w każdym z województw. W stosunku do 2010 roku średnia wieku użytkownika gospodarstwa rolnego wzrosła w największym stopniu w województwie dolnośląskim – o 3,6 lat, a najmniej w województwie świętokrzyskim – o 2,5 roku

Wiek użytkowników jest skorelowany z powierzchnią gospodarstwa rolnego. Im większe gospodarstwo pod względem areału, tym młodszy jest użytkownik.

Wśród wszystkich gospodarstw indywidualnych, gospodarstwa o powierzchni użytków rolnych do 5 ha stanowią 52%. Nieco więcej niż 2/5 (ok. 46%) z nich jest użytkowana przez osoby w wieku 55 lat i więcej. W gospodarstwach o powierzchni użytków rolnych 15 ha i więcej udział użytkowników w analogicznej grupie wieku maleje do 28%. Młodzi użytkownicy w wieku do 34 lat są stosunkowo niewielką grupą i częściej prowadzą gospodarstwa o powierzchni przekraczającej 10 ha użytków rolnych.

To też może Cię zainteresować

W ogólnej liczbie 1,3 mln pracujących użytkowników, 887,8 tys. to mężczyźni (68,7%). Odsetek kobiet użytkowników gospodarstw rolnych wzrósł jedynie o 0,4% w stosunku do 2010 roku. Z danych wynika, że kobiety są częściej użytkownikami gospodarstw o mniejszej powierzchni – do 10 ha.

W skali województw udział kobiet i mężczyzn wśród użytkowników gospodarstw jest zróżnicowany i waha się o około 15%. Najwyższy odsetek mężczyzn pełniących rolę użytkownika jest w województwie kujawsko-pomorskim, a kobiet użytkowników - w województwie podkarpackim.

Polskie rolnictwo zmienia się, praca w nim również

Specjaliści GUS w analizach danych zebranych podczas PSR 2020 przyglądają się osobom pracującym i nakładom pracy w ciągu roku w gospodarstwach rolnych. Trzeba tu uwzględnić charakterystykę gospodarstw rolnych i prowadzonej w nich produkcji rolnej. W ciągu 10 lat od poprzedniego Powszechnego Spisu Rolnego zaobserwowano kilka ważnych zmian:

  • Tendencja zmniejszania liczby gospodarstw rolnych, przy jednoczesnym zwiększaniu ich średniej powierzchni.
  • Wzrósł udział gospodarstw największych obszarowo oraz najmniejszych (w tym prowadzących intensywną produkcję roślinną i zwierzęcą, np. szklarnie, fermy trzody chlewnej i drobiu).
  • Postępuje proces specjalizacji gospodarstw prowadzących chów/hodowlę zwierząt oraz koncentracja pogłowia w gospodarstwach zajmujących się ich chowem.
  • Proces mechanizacji gospodarstw rolnych jest kontynuowany i skierowany na racjonalne wykorzystanie sprzętu.
  • Większość gospodarstw rolnych w Polsce według wyników PSR 2020 jest prowadzona przez osoby fizyczne.
  • Nadal tylko 1/3 gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa indywidualnego uzyskuje główne dochody z prowadzonej działalności rolniczej, przy czym wraz ze wzrostem powierzchni indywidualnych gospodarstw rolnych zwiększa się odsetek gospodarstw domowych uzyskujących ponad 50% dochodów z działalności rolniczej.

Źródło danych GUS

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Toksyczne warzywa, gdzie jest ich najwięcej?

Wideo

Komentarze

Komentowanie zostało tymczasowo wyłączone.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Przejdź na stronę główną Strefa Agro
Dodaj ogłoszenie