Ze złotą algą w Odrze da się walczyć za pomocą odsalania wody? Tak twierdzą eksperci z polskich ośrodków naukowych

OPRAC.:
Justyna Madan
Justyna Madan
Niemal rok temu doszło do katastrofy na Odrze, teraz naukowcy debatowali, jak można zapobiec powtórce rozkwitu złotej algi. Czy jest to w ogóle możliwe?
Niemal rok temu doszło do katastrofy na Odrze, teraz naukowcy debatowali, jak można zapobiec powtórce rozkwitu złotej algi. Czy jest to w ogóle możliwe? Jarosław Jakubczak/Polska Press
Ze złotą algą w Odrze da się walczyć za pomocą odsalania wody, ale ta metoda ma swoje skutki uboczne w postaci milionów ton soli, którą trzeba zagospodarować – mówili eksperci w polskich ośrodków naukowych podczas debaty zorganizowanej przez Najwyższą Izbę Kontroli (NIK). Złota alga to gatunek inwazyjny, który wytwarza tzw. ichtiotoksyny. Jest znany z tego, że odpowiada na świecie za śnięcie ryb.

Spis treści

Debatowali o przyczynach katastrofy w Odrze

Podczas debaty „Kryzys ekologiczny na Odrze – wyzwanie, któremu musimy sprostać”, zorganizowanej przez NIK, naukowcy reprezentujący różne polskie uniwersytety podsumowywali wiedzę naukową dotyczącą katastrofy na Odrze, w wyniku której rok temu doszło do masowego padania ryb.

Eksperci mówili zgodnie, że kryzys był wynikiem wielu czynników:

  • zanieczyszczonej wody przez zrzuty wody solankowej pochodzącej z przemysłu,
  • wysokiej temperatury powietrza,
  • niskiego poziomu wody.

Wszystkie te elementy złożyły się na stworzenie warunków dogodnych do pojawienia się w wodzie złotej algi – glonu, który kilka lat wcześniej odnotowany był w Polsce przez naukowców w niewielkich ilościach jedynie w Bałtyku, ale nigdy w wodzie płynącej. Złota alga znana jest z uwalniania toksyn w określonych warunkach pogodowych i hydrologicznych. Dlatego w Odrze masowo ginęły ryby.

Czy uda się zapobiec powtórce kryzysowej sytuacji?

– Naturalne wydaje się odsalanie. Jeśli pozbędziemy się soli z wody, pozbędziemy się słonolubnego gatunku. Czy to realne? Dzisiaj, jutro, za rok, za 10 lat – uważam, że nie, choć bardzo kosztowne technologie już są – mówi prof. Robert Czerniawski, hydrobiolog z Uniwersytetu Szczecińskiego.

Dr Alicja Pawelec–Olesińska, hydrolog z Uniwersytetu Warszawskiego i ekspertka Międzynarodowej Unii na Rzecz Ochrony Przyrody zauważyła, że powstaje coraz więcej polskich start-upów, które chcą produkować sprzęt odsalający wodę.

– Kopalnie na pewno będą potrzebowały dużo pieniędzy, żeby systemy odsalania wdrożyć. Na pewno nie da to stu procent odsolonej wody. Ale jeżeli będziemy podejmowali działania próbujące obniżyć powoli poziom zasolenia, to za jakiś czas zobaczymy efekty – wyraziła nadzieję ekspertka.

O efektach ubocznych odsalania wody mówił natomiast dr Andrzej Woźnica z Uniwersytetu Śląskiego. – Odrą w czasie kryzysu płynęła fala wezbraniowa, która miała 30 mln m sześciennych. Codziennie do rzek Śląska spływa bardzo dużo rzek, które mają zasolenie na poziomie 44 tys. mikrosimensów lub nawet 66 tys. mikrosimensów. To się przekłada na konkretną wagę soli. Co my możemy zrobić z potężną ilością soli? Jedna mała rzeka w ciągu roku sprowadza do Wisły milion ton soli – stwierdził.

Dodał również, że „będziemy mieli bardzo duże ilości soli skumulowanej znacznie bardziej niż w rzece. I będziemy mieli kolejny problem. Musimy sobie zdawać sprawę z jego skali. Wszyscy mówią, że są technologie i są filtry, membrany, które pomogą w odsalaniu wody. Tak – w skali kilkudziesięciu metrów sześciennych damy radę, ale nie milionów metrów sześciennych”.

Dr Bogdan Wziątek z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, który zawodowo zajmuje się ochroną ekosystemów wodnych, patrzy z większym optymizmem na rozwój nowych technologii z zakresu odsalania wody. – Rozwój technologii wodorowych znacznie obniża koszty odsalania. Nikt jeszcze nie zrobił bilansu – ile w Polsce potrzebujemy soli, a sól drogowa jest importowana z innych krajów – powiedział. Zauważył też, że odsalanie wody przez kopalnie kojarzone było do tej pory z podwyższonym kosztem produkcji węgla.

Zakończono eksperymenty neutralizacji złotej algi

Dr Agnieszka Kolada z Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu Badawczego poinformowała o zakończonych eksperymentach z wykorzystaniem trzech substancji chemicznych, których celem miała być neutralizacja złotej algi. Eksperymenty były trzy, oparte na trzech różnych substancjach. Prowadziły je trzy różne ośrodki naukowe, najpierw w laboratoriach, a następnie na Kanale Gliwickim.

– Wszystkie trzy substancje – chlorek żelaza, glinka bentonitowa i nadtlenek wodoru – dawały w miarę zadawalające efekty, ale niestety na małą skalę i na krótko. Dość szybko następowało odbicie zarówno liczebności złotej algi, jak i wypuszczonych toksyn. Są to obiecujące metody ograniczania zakwitu złotej algi, ale tylko miejscowo. Nie mogą być stosowane w całym ekosystemie. To jest światełko w tunelu, ale to jest walka ze skutkiem, a nie przyczyną – powiedziała Kolada.

Eksperci zostali zapytani o ocenę pomysłu przetrzymywania wody solankowej w specjalnych zbiornikach przy kopalniach do czasu, gdy warunki pogodowe poprawią się na tyle, by umożliwić zrzut do Odry. Proponują ustalenia „harmonogramu zrzutów” wody o stałym poziomie zasolenia, by nie wywoływać „szoku” dla ekosystemu.

– Kumulacja solanek jest problemem. Jeśli zacznie nam brakować miejsca i je wypuścimy masowo do wody, to stworzymy dużą zmienność środowiska, która może być groźna dla ekosystemu – powiedział Andrzej Woźnica.

Agnieszka Kolada dodała, że rozproszone źródła są mniej drastyczne dla środowiska niż zgromadzenie ich w jednym punkcie i wyrzucenie na raz po jakimś czasie. – To jest zawsze dużo większy szok dla środowiska. Gwałtowne, nienaturalne wahania warunków są najgroźniejsze – ostrzegła.

W sierpniu NIK ma opublikować raport dotyczący katastrofy na Odrze w 2022 r.

Źródło:

od 7 lat
Wideo

Dzień pamięci - ZBRODNIA KATYŃSKA

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera